Szukaj

Historia konfliktu politycznego PiS i PO

Aktualizacja: lut 8

Geneza konfliktu politycznego między największymi obecnie partiami politycznymi w Parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej jest tematem, który powoduje intensywne emocje wśród osób interesujących się polityką, jak również tych, którzy od niej stronią. Wielu znawców, zainteresowanych polityką, komentatorów, jak również samych polityków uważnie obserwuje coraz to nowsze skandale polityczne i szybko wytyka politykom przeciwnego zgrupowania społecznie niepopularne decyzje. Zwolennicy obu partii mogą nie pamiętać lub nie znać wcześniejszej historii obu ugrupowań. Oglądając ciągłe przepychanki obu ugrupowań, ciężko jest uwierzyć, iż te partie były kiedyś koalicjantami. Wówczas bodźcem do zjednoczenia sił była chęć przeciwstawienia się mocnej koalicji SLD-UP, co potwierdza popularne powiedzenie, iż nic tak nie jednoczy jak wspólny wróg.

Geneza konfliktu pomiędzy PiS a PO, oprócz różnic czysto ideologicznych, jest konsekwencją najważniejszej przesłanki, a mianowicie chęci zdominowania polskiej polityki i niedzielenia się władzą. Patrząc na fundamentalne różnice i podobieństwa obu partii, jest wiele poglądów, w których występuje duża zbieżność. By zrozumieć zalążki konfliktu pomiędzy partiami, musimy cofnąć się do powodów ich powstania oraz ich wczesnej historii.


Początki PiS są powiązane z wewnętrznym kryzysem w Akcji Wyborczej Solidarność („AWS”), której w tamtym okresie przewodził Jerzy Buzek. AWS, po wygraniu wyborów parlamentarnych w 1997, weszła w koalicję z Unią Wolności. Wewnętrzne konflikty w AWS dawały o sobie znać już w 1998 roku, wraz z wykluczeniem ugrupowania Konfederacji Polski Niepodległej. Wewnętrzne tarcia rosły w siłę, co doprowadziło do zerwania koalicji pomiędzy AWS, a Unią Wolności w 2000 roku. Na początku 2001 roku Lech i Jarosław Kaczyńscy, i działacze z nimi związani wystąpili z AWS, by stworzyć swoją własną partię. Głównym impulsem do odejścia z partii było odwołanie Lecha Kaczyńskiego z funkcji Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego, jak również wykorzystanie postępującego wewnętrznego kryzysu w AWS i dużej popularności Lecha Kaczyńskiego.



Partia Prawo i Sprawiedliwość została założona przez Lecha i Jarosława Kaczyńskich. Założenie PiS jest datowane na 13 czerwca 2001 r. Wtedy to partia została oficjalnie zarejestrowana, choć bracia Kaczyńscy już na kongresie w maju 2001 ogłosili powstanie nowej partii. PiS, wraz z Przymierzem Prawicy i Porozumieniem Centrum, brało udział w wyborach do Sejmu i Senatu w 2001 roku. W 2002 roku członkowie związani z Przymierzem Prawicy weszli do partii, a Lech Kaczyński został wybrany na prezydenta Warszawy. Już w 2003 r., na czele partii stanął Jarosław Kaczyński, a partia rozpoczęła intensywną kampanię przed referendum dotyczącym członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Pozycja partii umocniła się po wygranych wyborach parlamentarnych w 2005 oraz po zwycięstwie Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.


Platforma Obywatelska została założona przez Donalda Tuska, Macieja Płażyńskiego oraz Andrzeja Olechowskiego w styczniu 2001 roku. Początki PO również były konsekwencją wewnętrznych konfliktów pomiędzy AWS a Unią Wolności. Donald Tusk przegrał walkę o posadę przewodniczącego UW, Płażyński nie był w stanie wyprzeć z zarządu AWS Mariana Krzaklewskiego, a Olechowski diametralnie nie zgadzał się ideologicznie z AWS i ich populistycznymi zapędami. Dalszy rozpad AWS i UW był Platformie Obywatelskiej na rękę, gdyż wielu czołowych polityków tamtych dwóch partii dołączyło do nowej partii politycznej. Platforma, jak i PiS, startowała w wyborach do Sejmu i Senatu w 2001 roku. Jako młode partie polityczne musiały przeciwstawić się mocnej koalicji SLD-UP. Mimo faktu, iż założyciele Platformy Obywatelskiej byli byłymi członkami AWS-UW, to PO weszła w koalicję z AWS, UW, PiS i ROP, by przeciwstawić się SLD-UP i zmaksymalizować swoje szanse na wygraną.


Wróg twojego wroga jest twoim przyjacielem

Co dziś może niejedną osobę dziwić, w 2002 r., tuż przed wyborami samorządowymi, PiS i PO zawarły koalicję, medialnie nazywaną „POPiS-em”. PiS i PO w wielu kwestiach ideologicznych diametralnie się od siebie różniły, ale ich zwiększająca się popularność, bycie jedynymi postsolidarnościowymi partiami politycznymi oraz wspólny cel, w postaci zatrzymania SLD przed kolejną wygraną, powodowały wzrost wzajemnej sympatii i efekt jednoczący. Były również to partie centroprawicowe, co nie dziwi, biorąc pod uwagę, iż założyciele obojgu partii wywodzili się z podobnych kręgów politycznych. PiS i PO budowały swoje polityczne znaczenie tworząc obraz partii przeciwstawiających się systemowi. Mimo chęci pokonania SLD w wyborach, po niespełna 2 latach, koalicja została zerwana 29 stycznia 2004 roku. Głównym powodem zerwania koalicji były mizerne wyniki wyborów i liczby mandatów w sejmikach. Problem stanowiła też trudność partii w uzgodnieniu wspólnego kandydata na urząd prezydenta. W 2005 roku PiS zwyciężyło w wyborach parlamentarnych wygrywając 26.99% głosów co przełożyło się na 155 mandatów do Sejmu, tymczasem PO zdobyło 24.14% głosów, co zagwarantowało im 133 mandaty. 30 października 2005 r. odbyło się spotkanie liderów obu partii, które było ostatnią szansą na uzgodnienie kompromisu, który mógłby być podstawą do przyszłej umowy koalicyjnej. Tak niestety się nie stało. W efekcie braku porozumienia, konflikt pomiędzy obiema partiami się pogłębiał, kompletnie blokując jakąkolwiek możliwość przyszłej koalicji.


Przeciwstawne poglądy w wielu kwestiach ideologicznych pogłębiały konflikt polityczny pomiędzy obiema partiami. W okresie poprzedzającym wybory parlamentarne w 2001 roku, obie partie koncentrowały się na byciu opozycją rządów SLD i PSL. W okresie od 2005 roku, do 2014 roku, rywalizacja pomiędzy obiema partiami znacząco się zintensyfikowała. Obie partie, definiując nowe podziały socjopolityczne, spowodowały mocną polaryzację polskiej sceny politycznej. Ta polaryzacja zapoczątkowała hasła „Polski solidarnej” i „Polski liberalnej”, które obie partie namiętne wykorzystywały do wskrzeszania lojalności wśród swoich wyborców i próby przeciągnięcia sympatyków przeciwnej partii na swoją stronę. Mniejsze ugrupowania polityczne, nie mając wyjścia, musiały opowiedzieć się po jednej ze stron i odstąpić od tworzenia własnych strategii politycznych. To wpłynęło na dużą liczbę osób wcześniej głosujących na jedną z mniejszych ugrupowań politycznych takich jak Samoobrona czy SLD, na bycie przeciągniętym w kierunku ideologii PiS lub PO. Polityczne afery, jak chociażby afera Rywina powodowały spory niesmak wśród sympatyków SLD i przejście do już teraz dwóch dużych ugrupowań politycznych, niebędących wtedy splamionymi podobnymi aferami. Afera Rywina przyczyniła się do marginalizacji lewicy, a PiS i PO sprawnie wykorzystały tą sytuację na umocnienie własnej pozycji. Ta budująca się polaryzacja wpłynęła bezpośrednio na dominację przez obie partie polskiego Sejmu. Po 2007 roku, rywalizacja była tak intensywna, że obie partie zdobyły wcześniej niesłychaną liczbę 81.52% mandatów w Sejmie. Zacięta rywalizacja spowodowana wielkimi ambicjami politycznymi doprowadziła do powstawania osobliwych, dziwnych kolacji. Przykładowo, w 2007 roku, PiS zawarło porozumienie z Samoobroną, pomimo tego, iż Samoobrona miała wśród swojego obozu wielu członków wywodzących się bezpośrednio z postkomunistycznych ugrupowań. Ten rodzaj „innowacji” w harmonizowaniu fundamentalnych różnic ideologicznych i historycznych był dowodem na zwiększające się apetyty w PiS, jak i PO. Kiedy PiS weszło w koalicję z Samoobroną, PO weszło w koalicję z PSL. Wybory w 2007 roku spowodowały marginalizację wielu ugrupowań, chociażby takich jak Liga Polskich Rodzin.

Fundamentalne różnice i pogłębiający się konflikt

Pomimo popularyzacji budowanej początkowo na aspektach socjoekonomicznych, różnice ideologiczne i poglądowe obu partii nasilały się, czego konsekwencją stało się utrwalenie polskiej sceny politycznej. W chwili obecnej mówimy o kilku wymiarach różnic między obu partiami. Po pierwsze, podział geograficzny, który „umownie” przebiega wzdłuż linii Wisły, dzieląc Polskę na „Polskę A” i „Polskę B”. Na „bogatych” i „biednych”.


Wskaźnik przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę w gospodarstwach domowych w stosunku do średniej krajowej (Polska = 100) w 2017 roku.


Wybory parlamentarne w 2011 Pomarańczowy: PO | Niebieski: PiS Zielony: PSL | Szary: Kandydaci niezależni


Wybory parlamentarne w 2015 Pomarańczowy: PO | Niebieski: PiS | Zielony: PSL | Szary: Kandydaci niezależni

Mówimy również o podziałach aksjologicznych, głównie skupiających się na różnych podejściach do praw mniejszości, w tym praw seksualnych, ze szczególną uwagą padającą na prawo do równości seksualnej. Mówimy też o różnicach w podejściu do modernizacji państwa i utrzymaniu statusu quo.



Organy samorządu terytorialnego, które zadeklarowały się jako teren „wolny od tzw. Ideologii LGBT” Czerwony: strefy „wolne od tzw. Ideologii LGBT”


Wyżej wymienione dychotomie są bardzo charakterystyczne dla rywalizacji pomiędzy ugrupowaniami lewicowymi i prawicowymi. Konsekwencją wykreowania wizerunku partii stających naprzeciw siebie w wielu kwestiach ideologicznych, w pewien sposób zmusiło to obie partie do zaakceptowania ideologii z którymi wcześniej się bezpośrednio nie utożsamiały. W związku z tym, PO stanęła na pozycji centrolewicowej, a PiS zagarnął niemal cały prawicowy elektorat. Ostry konflikt polityczny był też spowodowany emocjonalnymi wydarzeniami, takimi jak chociażby tragedia smoleńska, która miała wyjątkowo osobiste odczucie dla lidera PiS, Jarosława Kaczyńskiego, którego brat i bratowa, Lech i Maria Kaczyńscy, zginęli w wypadku. Tragedia smoleńska spowodowało zwiększenie się podziału pomiędzy dwoma partiami i zrzucania na siebie odpowiedzialności za tę wielką tragedię. Konflikt był tylko pogłębiany deklaracją PiS o pociągnięcie sprawców do odpowiedzialności i deklaracją PO o tym, iż pociągnie Antoniego Macierewicza i Jarosława Kaczyńskiego do Trybunału Stanu za upublicznienie informacji z raportu o rozwiązaniu Wojskowych Służb Informacyjnych. Podziały polityczne wpłynęły też na podziały w różnych innych środowiskach—dziennikarskim, naukowym, artystycznym, a nawet lekarskim.


Rezultaty wyborów parlamentarnych w Polsce od 1991 do 2019


Geneza konfliktu politycznego PiS i PO została uwarunkowana polaryzacją sceny politycznej przez obie partie. Oprócz różnic czysto ideologicznych i poglądowych, konflikt pomiędzy partyjny był również wzniecany osobistym konfliktem na linii Jarosław Kaczyński—Donald Tusk. Różnice programowe obu partii mają cechy klasycznego podziału partii lewicowych i prawicowych, z pewnymi różnicami. Mimo diametralnych różnic poglądowych w stosunku do integracji europejskiej, podejścia do polityki zagranicznej i poglądów związanych z formalizacją praw do równości seksualnej, niewielu pamięta, iż obie partie wywodzą się z podobnych kręgów politycznych, co dzisiaj może wydawać się dziwne i zaskakujące.


Autor:

Damian Harateh


Bibliografia:

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie

#wszyscyjesteśmyrzecznikami

Członkowie Fundacji Edukacji Obywatelskiej im. Ignacego Daszyńskiego przyłączają się do akcji “Wszyscy Jesteśmy Rzecznikami”. To ogólnopolska akcja mająca na celu wyrazić uznanie i podziękować ustępuj